Kedi sağlık sözlüğü

Acil Antifriz zehirlenmesi (Etilen glikol zehirlenmesi)

Araç soğutma sıvılarında bulunan etilen glikol tatlı tadı nedeniyle hayvanlar tarafından içilebilir ve kedilerde çok az miktarı bile ağır böbrek hasarına yol açar. İlk saatlerde sarhoşluğa benzeyen belirtiler görülür, ardından kedi kısa süre düzelmiş gibi görünebilir. Tedavinin başarısı zamana çok bağlı olduğundan, şüphe varsa belirti beklemeden hemen veteriner hekime gidilmelidir.

Olası belirtiler

• Sarhoş gibi sendeleme
• Kusma
• Aşırı halsizlik
• Çok az idrar yapma veya hiç yapmama
• Nöbet

Korunma: Antifrizi kapalı kaplarda saklamak, dökülen sıvıyı hemen temizlemek ve kediyi otopark ile garajlardan uzak tutmak gerekir.

Ayrıntılı bilgi: Kedilerde İlk Yardım · Kışın Kedilerde Görülen Sağlık Sorunları

Acil Parasetamol zehirlenmesi (Asetaminofen zehirlenmesi)

İnsanlar için yaygın bir ağrı kesici olan parasetamol, kedilerde çok küçük miktarlarda bile ciddi zehirlenmeye yol açar. Kırmızı kan hücrelerinin oksijen taşıma yeteneğini bozar ve karaciğere zarar verebilir. Evde insan ilacı kesinlikle verilmemeli, kedinin ilaç yuttuğundan şüpheleniliyorsa evde kusturmaya çalışmadan hemen veteriner hekime gidilmelidir.

Olası belirtiler

• Kahverengi veya morumsu dişeti
• Yüz ve patilerde şişlik
• Hızlı soluma
• Halsizlik
• Kusma veya salya

Korunma: Kediye veteriner hekimin reçete etmediği hiçbir insan ilacını vermemek ve ilaçları kapalı dolapta saklamak gerekir.

Ayrıntılı bilgi: Kedilerde İlk Yardım · 7/24 açık veteriner

Acil Permetrin zehirlenmesi (Köpek pire ilacı zehirlenmesi)

Köpekler için üretilen bazı pire-kene damla ve spreylerinde bulunan permetrin, kediler için çok zehirlidir. Zehirlenme çoğunlukla köpek ürününün yanlışlıkla kediye uygulanmasıyla ya da kedinin yeni ilaçlanmış bir köpekle yakın temasıyla olur. Belirtiler saatler içinde başlayabilir; ürünün ambalajı yanına alınarak hemen veteriner hekime gidilmelidir.

Olası belirtiler

• Kas titremeleri ve seğirme
• Nöbet
• Salya
• Koordinasyon bozukluğu
• Genişlemiş göz bebekleri

Korunma: Kediye yalnızca kediler için üretilmiş ve veteriner hekimin önerdiği antiparaziter ürünleri uygulamak gerekir.

Ayrıntılı bilgi: Kedilerde Pire · Kedilerde İlk Yardım

Acil Sıcak çarpması (Hipertermi, ısı çarpması)

Kedinin vücut ısısını düzenleyemeyecek kadar sıcak bir ortamda kalması sonucu vücut ısısının tehlikeli ölçüde yükselmesidir. Kapalı araç, havasız oda ve güneş alan taşıma çantası başlıca risklerdir. Kediler normalde soluyarak serinlemediği için ağız açık soluma ciddi bir uyarı işaretidir; kedi serin bir yere alınmalı, oda sıcaklığındaki suyla ıslatılmalı (buzlu su kullanılmamalı) ve hemen veteriner hekime götürülmelidir.

Olası belirtiler

• Ağız açık soluma
• Yoğun salya
• Parlak kırmızı dişeti
• Sendeleme veya bilinç bulanıklığı
• Kusma

Korunma: Kediyi asla kapalı araçta bırakmamak ve sıcak havalarda serin, gölgeli bir alan ile her zaman taze su sağlamak gerekir.

Ayrıntılı bilgi: Kedilerde İlk Yardım · 7/24 açık veteriner

Acil Yüksekten düşme sendromu (High-rise sendromu, balkondan düşme)

Kedilerin balkon ya da pencereden düşmesiyle oluşan yaralanmalara verilen addır; tek bir kat yükseklik bile tehlikeli olabilir. Göğüs travması, çene ve diş kırıkları ile bacak kırıkları sık görülür. Düştükten sonra iyi görünen kedilerde de iç yaralanmalar olabileceği için mutlaka veteriner hekim muayenesi gerekir.

Olası belirtiler

• Zorlu veya hızlı soluma
• Burun kanaması, çene ya da diş yaralanması
• Topallama
• Yürüyememe
• Saklanma ve halsizlik

Korunma: Pencere ve balkonlara sağlam kedi filesi takmak ve filesiz pencereleri açık bırakmamak düşmeleri önler.

Ayrıntılı bilgi: Kedilerde İlk Yardım · 7/24 açık veteriner

Acil Zambak zehirlenmesi (Lilium ve Hemerocallis (günlük) türleri)

Gerçek zambaklar ve günlük zambakların yaprak, çiçek, sap ve polen dahil tüm kısımları, hatta vazodaki suyu bile kediler için zehirlidir. Tüylere bulaşan polenin yalanması bile akut böbrek hasarına yol açabilir. Kedinin zambakla temas ettiğinden şüpheleniliyorsa belirti beklemeden hemen veteriner hekime gidilmelidir; erken tedavi böbrekleri kurtarmanın en önemli şartıdır.

Olası belirtiler

• Kusma
• Salya
• İştahsızlık ve halsizlik
• Önce çok, sonra az ya da hiç idrar yapma

Korunma: Kedi olan eve zambak ve günlük zambak sokmamak, çiçek buketlerini de bu açıdan kontrol etmek gerekir.

Ayrıntılı bilgi: Kediler İçin Zehirli 20 Bitki ve Güvenli Alternatifler · 7/24 açık veteriner

FeLV (Kedi lösemi virüsü, kedi lösemisi)

Tükürük, idrar, dışkı ve süt yoluyla, özellikle karşılıklı yalama, ortak mama ve kum kabı kullanımı gibi yakın temasla kediden kediye bulaşan bir virüstür. Bağışıklığı baskılar ve kedilerde kanserin önemli nedenlerinden biridir. Tanı için veteriner hekim kan testleri yapar; bazen sonucun doğrulanması için tekrar test gerekir.

Olası belirtiler

• İştahsızlık ve kilo kaybı
• Soluk dişetleri
• Tekrarlayan enfeksiyonlar
• Uzun süren ateş
• Kötüleşen tüy durumu

Korunma: Risk altındaki kediler için aşı önerilir; yeni kedileri eve almadan önce test ettirmek ve enfekte kedilerle teması kesmek önemlidir.

Ayrıntılı bilgi: Yavru Kedi Aşıları · Kedi aşı takvimi

FIP (Kedi enfeksiyöz peritoniti, Feline Infectious Peritonitis)

Kedilerde çok yaygın olan ve çoğunlukla zararsız seyreden kedi koronavirüsünün vücut içinde mutasyona uğramasıyla gelişen ciddi bir hastalıktır. Karın ya da göğüs boşluğunda sıvı birikmesiyle seyreden 'yaş' ve sinir sistemi ile organları etkileyen 'kuru' formu vardır. En çok genç kedilerde görülür; tanısı tek bir testle konamaz ve veteriner hekim muayene ile laboratuvar bulgularını birlikte değerlendirir.

Olası belirtiler

• İştahsızlık ve kilo kaybı
• İnatçı, ilaca yanıt vermeyen ateş
• Karında şişlik
• Halsizlik
• Denge kaybı veya nöbet (kuru formda)

Korunma: Kalabalık ortamlardan kaçınmak, kum kaplarını sık temizlemek ve kum kabını mama ile sudan uzak tutmak koronavirüs bulaşma riskini azaltır.

Ayrıntılı bilgi: Kedilerde Ateş

FIV (Kedi bağışıklık yetmezliği virüsü, kedi AIDS'i)

Bağışıklık sistemini yıllar içinde zayıflatan bir virüstür ve çoğunlukla kavga sırasındaki derin ısırıklarla bulaşır. Enfekte kedilerin birçoğu iyi bakımla uzun yıllar normal bir yaşam sürebilir. Virüs yalnızca kedilere özgüdür; insanlara bulaştığına dair bir kanıt yoktur.

Olası belirtiler

• Tekrarlayan enfeksiyonlar
• Dişeti iltihabı
• Kilo kaybı
• Büyümüş lenf bezleri
• Uzun süren halsizlik

Korunma: Kısırlaştırma ve kediyi kavga riski olan dış ortamdan uzak tutmak en etkili korunma yoludur; eve yeni gelen kedinin test edilmesi önerilir.

Ayrıntılı bilgi: Kedi Kısırlaştırma Rehberi

Giardia (Giardiyaz)

Bağırsakta yaşayan tek hücreli bir parazittir ve bulaşmış su, yiyecek ya da dışkıyla kirlenmiş yüzeyler yoluyla bulaşır. Özellikle yavru kedilerde ve kalabalık ortamlarda tekrarlayan ishale yol açabilir. Kedilerden insanlara bulaşma riski düşük kabul edilir; tanı dışkı testiyle veteriner hekim tarafından konur.

Olası belirtiler

• Yumuşak, kötü kokulu ishal
• Dışkıda mukus
• Gelip giden ishal
• Kilo alamama (yavrularda)

Korunma: Kum kabını düzenli temizlemek ve dışkıyla temastan sonra el yıkamak yayılmayı önler.

Ayrıntılı bilgi: Kedilerde İç Parazit

Kedi gribi (Üst solunum yolu enfeksiyonu, FHV-1 (herpesvirüs), FCV (calicivirüs))

Çoğunlukla kedi herpesvirüsü ve calicivirüsün yol açtığı, burun, göz ve ağzı etkileyen bulaşıcı bir solunum yolu hastalığıdır. Herpesvirüs daha çok göz sorunlarıyla, calicivirüs ise ağız içinde yaralarla ilişkilidir. İyileşen bazı kediler virüsü taşımaya devam eder ve stres anlarında belirtiler yeniden ortaya çıkabilir.

Olası belirtiler

• Hapşırma ve burun akıntısı
• Gözlerde akıntı ve kızarıklık
• Ağızda yaralar ve salya
• İştahsızlık
• Ateş

Korunma: Temel aşılar hastalığı tamamen engellemese de belirtilerin ağırlığını belirgin şekilde azaltır.

Ayrıntılı bilgi: Kışın Kedilerde Görülen Sağlık Sorunları · Yavru Kedi Aşıları

Klamidya (Chlamydia felis, klamidyofila)

Kedilerde özellikle göz iltihabına (konjonktivit) yol açan bir bakteri enfeksiyonudur. Daha çok yavru kedilerde ve kalabalık ortamlarda, yakın temasla yayılır. İnsanlara bulaşma riski düşük kabul edilir; yine de hasta kediye dokunduktan sonra el yıkamak iyi bir alışkanlıktır.

Olası belirtiler

• Gözde kızarıklık ve şişlik
• Sulu veya koyu göz akıntısı
• Göz kırpıştırma
• Hafif hapşırma

Korunma: Kalabalık ortamlarda hijyene dikkat etmek ve hasta kedileri ayırmak yayılmayı azaltır; risk durumuna göre veteriner hekim aşı önerebilir.

Acil Kuduz (Rabies)

Sinir sistemini etkileyen, belirtiler başladıktan sonra ölümcül seyreden ve insanlara da bulaşabilen viral bir hastalıktır; Türkiye'de hâlâ görülmektedir. Virüs çoğunlukla enfekte bir hayvanın ısırığıyla, tükürük yoluyla bulaşır. Sahipli ya da sokak fark etmeksizin bir kedi tarafından ısırılan veya derisi çizilen kişi yarayı bol su ve sabunla yıkamalı ve vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurmalıdır.

Olası belirtiler

• Belirgin davranış değişikliği
• Saldırganlık veya alışılmadık uysallık
• Yutma güçlüğü ve salya
• Koordinasyon bozukluğu
• Felç

Korunma: Kedilerin kuduz aşısını düzenli olarak yaptırmak hem kediyi hem de evdeki insanları korur.

Ayrıntılı bilgi: Kedi aşı takvimi · Yavru Kedi Aşıları

Acil Panlökopeni (Kedi gençlik hastalığı, kedi parvovirüsü, FPV)

Hızla bölünen hücrelere, özellikle bağırsak ve kemik iliğine saldıran, son derece bulaşıcı bir virüs hastalığıdır. Virüs ortamda çok uzun süre canlı kalabildiği için ayakkabı ve eşyalarla bile eve taşınabilir. Aşısız yavru kedilerde çok hızlı ilerleyebildiğinden belirtiler görüldüğünde vakit kaybetmeden veteriner hekime gidilmelidir.

Olası belirtiler

• Ani ve şiddetli halsizlik
• Kusma
• Kanlı olabilen ishal
• Yüksek ateş veya düşük vücut ısısı
• Yeme ve içmeyi bırakma

Korunma: Temel aşılar arasında yer alan panlökopeni aşısı, yavru dönemde başlanıp veteriner hekimin önerdiği takvimle sürdürülmelidir.

Ayrıntılı bilgi: Kedi Gençlik Hastalığı (Panlökopeni) Nedir? Belirtileri, Tedavisi ve Korunma · Kedi aşı takvimi

Toksoplazmoz (Toxoplasma gondii)

Toxoplasma adlı tek hücreli bir parazitin neden olduğu, kedilerin çoğunda belirti vermeyen bir enfeksiyondur. Kediler yalnızca enfekte olduktan sonraki kısa bir dönemde dışkılarıyla parazit yumurtası çıkarır. İnsanlar çoğunlukla az pişmiş et ve iyi yıkanmamış sebze yoluyla enfekte olur; hamileler ve bağışıklığı zayıf kişiler için kum kabı hijyeni önemlidir, ancak kediden uzaklaşmak gerekmez.

Olası belirtiler

• Çoğu kedide belirti yok
• Ateş ve halsizlik
• İştahsızlık
• Solunum güçlüğü
• Göz iltihabı

Korunma: Kum kabını her gün temizlemek, kediye çiğ et vermemek ve hamilelikte kum kabı temizliğini başkasına bırakmak riski azaltır.

Ayrıntılı bilgi: Kum Kabı Temizliği · Hamile Kedi Bakımı ve Doğum

Acil Akut böbrek hasarı (Akut böbrek yetmezliği)

Böbreklerin saatler ya da günler içinde aniden işlevini yitirmesidir. Zambak ve antifriz gibi zehirler, idrar yolu tıkanıklığı, ağır enfeksiyonlar ve sıvı kaybı başlıca nedenlerdir. Erken ve yoğun tedaviyle böbrek işlevi kısmen veya tamamen düzelebileceğinden acil müdahale gerekir.

Olası belirtiler

• Ani halsizlik
• Kusma
• İştahsızlık
• Çok az idrar yapma veya hiç yapmama
• Ağızda yaralar ve kötü koku

Korunma: Zambakları eve sokmamak ve antifriz gibi kimyasalları kedinin ulaşamayacağı yerde saklamak önemli nedenleri ortadan kaldırır.

Ayrıntılı bilgi: Kedilerde Böbrek Yetmezliği · Kediler İçin Zehirli 20 Bitki ve Güvenli Alternatifler

FLUTD (Kedilerde alt idrar yolu hastalığı)

İdrar kesesi ve idrar yolunu etkileyen sorunların genel adıdır; idiyopatik sistit, idrar taşları, tıkanıklık ve enfeksiyonlar bu başlık altında toplanır. Fazla kilo, az su tüketimi, hareketsizlik ve stres riski artırır. Belirtiler farklı nedenlerde benzer olduğu için asıl sorunu veteriner hekimin muayene ve idrar testleriyle belirlemesi gerekir.

Olası belirtiler

• Sık sık kum kabına gidip az idrar yapma
• İdrar yaparken zorlanma veya ağlama
• İdrarda kan
• Kum kabı dışına idrar yapma
• Genital bölgeyi sık yalama

Korunma: Su tüketimini artırmak, temiz ve yeterli sayıda kum kabı sunmak ve stresi azaltmak riski düşürür.

Ayrıntılı bilgi: Kedilerde İdrar Yolu Sorunları · Kedim Su İçmiyor

İdiyopatik sistit (Kedi idiyopatik sistiti, FIC, stres sistiti)

Belirgin bir enfeksiyon ya da taş olmadan idrar kesesinde gelişen iltihaptır ve kedilerde alt idrar yolu belirtilerinin en sık nedenidir. Stresle yakından ilişkilidir; ev değişikliği, yeni bir hayvan veya rutinin bozulması atakları tetikleyebilir. Erkek kedilerde idrar yolunun tıkanmasına yol açabileceği için idrar yapamama durumunda acil müdahale gerekir.

Olası belirtiler

• Sık ve az miktarda idrar
• İdrarda kan
• İdrar yaparken ağrı belirtisi
• Kum kabı dışına idrar yapma

Korunma: Ev ortamını zenginleştirmek, rutini korumak ve su tüketimini artırmak tekrarlayan atakları azaltabilir.

Ayrıntılı bilgi: Kedilerde İdrar Yolu Sorunları

İdrar taşı ve kristalleri (Ürolitiyazis, struvit, kalsiyum oksalat)

İdrardaki minerallerin çökerek kristal ya da taş oluşturmasıdır; kedilerde en sık struvit ve kalsiyum oksalat türleri görülür. Taşlar idrar kesesini tahriş edebilir, erkek kedilerde ise idrar yolunu tıkayabilir. Bazı struvit taşları özel diyetle çözülebilirken kalsiyum oksalat taşları çözülmez; türü ve tedaviyi veteriner hekim belirler.

Olası belirtiler

• İdrarda kan
• Sık ve az idrar
• İdrar yaparken zorlanma
• Kum kabı dışına idrar yapma

Korunma: Su tüketimini artırmak ve veteriner hekimin önerdiği beslenmeyi sürdürmek yeni taş oluşumunu azaltır.

Ayrıntılı bilgi: Kedilerde İdrar Yolu Sorunları · Kedim Su İçmiyor

Kronik böbrek hastalığı (Kronik böbrek yetmezliği, KBH, CKD)

Böbreklerin aylar ya da yıllar içinde yavaş yavaş işlev kaybetmesidir ve yaşlı kedilerde en sık görülen hastalıklardan biridir. Belirtiler genellikle böbrek dokusunun önemli bir kısmı kaybedildikten sonra ortaya çıkar. Hastalık geri döndürülemez, ancak erken tanı, uygun beslenme ve veteriner hekimin düzenlediği tedaviyle ilerlemesi yavaşlatılabilir.

Olası belirtiler

• Çok su içme ve sık idrar
• Kilo kaybı
• İştahsızlık
• Kusma
• Ağız kokusu ve mat tüyler

Korunma: Yaşlı kedilerde düzenli kan ve idrar kontrolleri hastalığın erken yakalanmasını sağlar.

Ayrıntılı bilgi: Kedilerde Böbrek Yetmezliği · Yaşlı Kedi Bakımı

Acil Üretral tıkanma (İdrar yolu tıkanıklığı, idrar yapamama)

İdrarın vücuttan çıktığı kanalın kristal, mukus tıkacı veya taşla tıkanmasıdır ve özellikle erkek kedilerde görülür. İdrar atılamadığında vücutta zararlı maddeler ve potasyum birikir; tedavi edilmezse kısa sürede ölümcül olabilir. Kum kabında zorlanıp idrar çıkaramayan bir erkek kedi gece bile olsa hemen veteriner hekime götürülmelidir.

Olası belirtiler

• Kum kabında zorlanıp idrar çıkaramama veya birkaç damla yapma
• Ağlama, huzursuzluk
• Genital bölgeyi sürekli yalama
• Kusma
• Halsizlik ve iştahsızlık

Korunma: Su tüketimini artırmak, ideal kiloyu korumak ve veteriner hekimin önerdiği beslenmeye uymak tekrar riskini azaltır.

Ayrıntılı bilgi: Kedilerde İdrar Yolu Sorunları · 7/24 açık veteriner

Anemi (Kansızlık)

Kandaki kırmızı kan hücresi ya da hemoglobin miktarının azalmasıdır; kendi başına bir hastalık değil, altta yatan bir sorunun işaretidir. Kan kaybı, yoğun pire veya parazit yükü, böbrek hastalığı, FeLV ve bazı zehirlenmeler başlıca nedenler arasındadır. Nedeni veteriner hekim kan testleriyle araştırır.

Olası belirtiler

• Soluk veya beyaz dişeti
• Halsizlik ve çabuk yorulma
• İştahsızlık
• Hızlı soluma
• Kum yeme gibi alışılmadık iştahlar

Korunma: Düzenli pire ve iç parazit kontrolü, özellikle yavru kedilerde anemi riskini azaltır.

Ayrıntılı bilgi: Kedilerde Pire

Astım (Kedi astımı, alerjik bronşit)

Hava yollarının iltihaplanıp daralmasıyla ortaya çıkan uzun süreli bir solunum hastalığıdır. Duman, toz, parfüm ve oda kokuları gibi solunan tahriş ediciler atakları tetikleyebilir. Öksürük nöbetleri sıklıkla tüy yumağı kusma girişimiyle karıştırılır; nefes darlığı olan bir kedi acilen veteriner hekime götürülmelidir.

Olası belirtiler

• Boynu uzatıp yere çömelerek öksürme
• Hırıltılı solunum
• Hızlı veya zorlu nefes alma
• Tüy yumağı çıkmadan tekrarlayan öksürük

Korunma: Evde sigara içmemek, tozsuz kum kullanmak ve oda spreyi gibi kokulu ürünlerden kaçınmak atakları azaltabilir.

Ayrıntılı bilgi: Kedi Kumu Rehberi

Diyabet (Şeker hastalığı, diabetes mellitus)

Vücudun kan şekerini düzenleyememesiyle ortaya çıkan bir hastalıktır ve kedilerde genellikle insanlardaki tip 2 diyabete benzer. Fazla kilo, ileri yaş ve hareketsizlik başlıca risk etkenleridir. Erken tanı ve veteriner hekimin düzenlediği tedavi ve beslenmeyle bazı kedilerde belirtiler tamamen kontrol altına alınabilir.

Olası belirtiler

• Çok su içme
• Sık ve bol idrar
• İştah normal ya da artmışken kilo kaybı
• Arka bacaklarda güçsüzlük, topuklara basarak yürüme

Korunma: Kediyi ideal kilosunda tutmak ve hareketli bir yaşam sağlamak diyabet riskini azaltır.

Ayrıntılı bilgi: Kedim Şişman mı? Kedilerde Sağlıklı Kilo Verme Rehberi · Kedim şişman mı?

Acil Hepatik lipidoz (Karaciğer yağlanması, yağlı karaciğer hastalığı)

Kedi bir süre yemek yemediğinde vücuttaki yağların karaciğerde birikerek organın çalışmasını bozmasıyla gelişir. Özellikle fazla kilolu kedilerde risk yüksektir ve çoğu zaman başka bir hastalığın ya da stresin yol açtığı iştahsızlığı izler. Hızla müdahale edilmezse ölümcül olabileceğinden, iştahını kaybeden bir kedi beklemeden veteriner hekime götürülmelidir.

Olası belirtiler

• Günlerdir süren iştahsızlık
• Hızlı kilo kaybı
• Göz aklarında, dişetlerinde veya kulak içinde sararma
• Halsizlik
• Kusma veya salya

Korunma: İştahsızlığı birkaç günden fazla sürdürmemek ve kilo verdirmeyi veteriner hekim kontrolünde, yavaş yapmak gerekir.

Ayrıntılı bilgi: Kedi Mamasını Bitirmiyor · Kedim Şişman mı? Kedilerde Sağlıklı Kilo Verme Rehberi

Hipertiroidi (Tiroid bezinin aşırı çalışması)

Tiroid bezinin fazla hormon üretmesiyle metabolizmanın hızlandığı, özellikle orta yaşlı ve yaşlı kedilerde sık görülen bir hormon hastalığıdır. Tedavi edilmezse kalp ve böbrekler gibi organları olumsuz etkileyebilir. Tanı kan testiyle konur ve veteriner hekim kedinin durumuna uygun tedavi seçeneklerini belirler.

Olası belirtiler

• İştah artmasına rağmen kilo kaybı
• Çok su içme ve sık idrar
• Huzursuzluk, aşırı hareketlilik
• Gece yüksek sesle miyavlama
• Kusma

Ayrıntılı bilgi: Yaşlı Kedi Bakımı

Acil Hipertrofik kardiyomiyopati (HCM, kalp kası kalınlaşması)

Kalp kası duvarının kalınlaşmasıyla kalbin verimli çalışamadığı, kedilerde en sık görülen kalp hastalığıdır. Birçok kedi uzun süre belirti göstermez; ilerleyen durumlarda akciğerde sıvı birikmesi veya kalpte oluşan pıhtının arka bacaklara giden damarı tıkaması görülebilir. Dinlenirken hızlı ya da ağız açık soluma ve ani arka bacak felci acil durumdur.

Olası belirtiler

• Dinlenirken hızlı soluma
• Ağız açık nefes alma
• Halsizlik
• Ani arka bacak felci ve ağrı
• Soğuk, soluk arka patiler

Korunma: Kalıtsal yatkınlığı bilinen ırklarda veteriner hekimin önerdiği düzenli kalp kontrolleri erken tanıya yardımcı olur.

Ayrıntılı bilgi: 7/24 açık veteriner

Kabızlık ve megakolon (Obstipasyon, kalın bağırsak genişlemesi)

Kabızlık, dışkının seyrek, sert ve zorlanarak çıkarılmasıdır; sıvı kaybı, tüy yumağı ve hareketsizlik sık nedenleri arasındadır. Uzun süren veya tekrarlayan kabızlıkta kalın bağırsak genişleyip kasılma gücünü kaybedebilir; bu duruma megakolon denir. Kum kabında zorlanan bir kedide idrar yolu tıkanıklığı da olabileceği için durum veteriner hekimce değerlendirilmelidir.

Olası belirtiler

• Kum kabında uzun süre zorlanma
• Küçük, kuru ve sert dışkı
• Birkaç gün dışkılamama
• İştahsızlık
• Kusma

Korunma: Yeterli su tüketimi, yaş mama, düzenli tarama ve hareket kabızlık riskini azaltır.

Ayrıntılı bilgi: Kedilerde Kabızlık · Kedim Su İçmiyor

Lenfoma (Lenfosarkom, lenf kanseri)

Bağışıklık hücrelerinden kaynaklanan ve kedilerde en sık görülen kanser türlerinden biridir. Özellikle bağırsaklarda ortaya çıkabilir; FeLV ile enfekte kedilerde görülme olasılığı daha yüksektir. Tanı ve tedavi planı veteriner hekim tarafından, gerekirse doku örneğiyle belirlenir.

Olası belirtiler

• Kilo kaybı
• İştahsızlık
• Kronik kusma veya ishal
• Halsizlik
• Solunum güçlüğü (göğüs boşluğunda yerleşimde)

Korunma: FeLV'ye karşı aşılama ve enfekte kedilerle temasın önlenmesi bu virüse bağlı lenfoma riskini azaltır.

Ayrıntılı bilgi: Yaşlı Kedi Bakımı

Obezite (Aşırı kilo, şişmanlık)

Vücutta sağlığı olumsuz etkileyecek düzeyde yağ birikmesidir ve ev kedilerinde yaygındır. Diyabet, eklem sorunları ve karaciğer yağlanması riskini artırır. Kilo verme süreci ani diyetlerle değil, veteriner hekimin belirlediği bir planla yavaş ilerlemelidir.

Olası belirtiler

• Kaburgaların zor hissedilmesi
• Yukarıdan bakınca belin görünmemesi
• Karın altında sarkan yağ
• Kendini temizlemekte zorlanma
• Hareketsizlik

Korunma: Mamayı tartarak vermek, ödülleri sınırlamak ve her gün oyunla hareket sağlamak kilo alımını önler.

Ayrıntılı bilgi: Kedim Şişman mı? Kedilerde Sağlıklı Kilo Verme Rehberi · Kedim şişman mı?

Pankreatit (Pankreas iltihabı)

Sindirim enzimleri ve insülin üreten pankreasın iltihaplanmasıdır; kedilerde ani ya da uzun süreli seyredebilir. Belirtileri çoğu zaman belirsizdir ve yalnızca iştahsızlık ile halsizlikten ibaret olabilir. Tanı için veteriner hekim kan testleri ve görüntüleme yöntemlerini birlikte kullanır.

Olası belirtiler

• İştahsızlık
• Halsizlik ve saklanma
• Kusma
• İshal
• Kilo kaybı

Ayrıntılı bilgi: Kedi Kusuyor · Kedi Mamasını Bitirmiyor

Tüy yumağı (Trikobezoar)

Kedinin kendini yalarken yuttuğu tüylerin midede birikip kusmayla çıkarılmasıdır; özellikle uzun tüylü kedilerde görülür. Ara sıra görülmesi olağan kabul edilse de sık tekrarlıyorsa deri ya da sindirim sorunlarının işareti olabilir. Nadiren bağırsakta tıkanmaya yol açabilir; sonuçsuz öğürme, iştahsızlık ve halsizlik birlikte görülürse veteriner hekime başvurulmalıdır.

Olası belirtiler

• Öğürme ve tüy yumağı kusma
• Sonuçsuz öğürme girişimleri
• İştahsızlık
• Kabızlık

Korunma: Düzenli tarama yutulan tüy miktarını azaltır.

Ayrıntılı bilgi: Kedilerde Tüy Yumağı · Kedi Kusuyor

İç parazitler (Şerit (tenya), yuvarlak kurt (askarit), bağırsak kurtları)

Kedilerde en sık görülen bağırsak parazitleri yuvarlak kurtlar ve şerit kurtlardır. Yuvarlak kurtlar anneden yavruya da geçebilir; bazı şerit kurtlar ise pire yutulmasıyla bulaşır. Yuvarlak kurtlar insanlara, özellikle çocuklara bulaşabildiği için düzenli parazit kontrolü ve el hijyeni önemlidir.

Olası belirtiler

• Şiş karın (yavrularda)
• İshal veya kusma
• Dışkıda ya da anüs çevresinde pirinç tanesine benzer parçalar
• Kilo alamama
• Mat tüyler

Korunma: Veteriner hekimin kedinin yaşam tarzına göre önerdiği aralıklarla iç parazit uygulaması yapmak ve pire kontrolünü sürdürmek gerekir.

Ayrıntılı bilgi: Kedilerde İç Parazit · Kedilerde Pire

Kulak akarı (Otodectes cynotis, otodektik uyuz)

Kulak kanalında yaşayan ve yoğun kaşıntıya neden olan çok küçük parazitlerdir. Özellikle yavru kedilerde sıktır ve kediler ile köpekler arasında yakın temasla kolayca bulaşır. Kulakta koyu kahverengi kirlenme başka sorunlarda da görülebildiği için tanıyı veteriner hekimin koyması gerekir.

Olası belirtiler

• Kulakları sürekli kaşıma
• Baş sallama
• Kulakta kahve telvesine benzer koyu kir
• Kulak çevresinde yara ve kabuk

Korunma: Evdeki tüm kedi ve köpeklerin aynı anda kontrol edilip tedavi edilmesi tekrar bulaşmayı önler.

Pire alerjisi dermatiti (Pire ısırığı alerjisi, FAD)

Bazı kedilerin pire tükürüğüne karşı aşırı duyarlılık göstermesiyle ortaya çıkan alerjik bir deri sorunudur. Duyarlı bir kedide birkaç pire ısırığı bile yoğun kaşıntıya yol açabilir. Kedi kendini çok yaladığı için pireler çoğu zaman görülmez; bu nedenle pire görülmemesi alerjiyi dışlamaz.

Olası belirtiler

• Yoğun kaşıntı ve aşırı yalanma
• Sırtta ve kuyruk dibinde küçük kabuklar
• Tüy dökülmesi
• Deride kızarıklık

Korunma: Evdeki tüm hayvanlara düzenli ve kediye uygun pire koruması uygulamak en etkili yoldur.

Ayrıntılı bilgi: Kedilerde Pire

Saçkıran (Dermatofitoz, mantar enfeksiyonu, ringworm)

Deri, tüy ve tırnakları etkileyen bir mantar enfeksiyonudur; adına rağmen kurtla ilgisi yoktur. Hem diğer hayvanlara hem de insanlara bulaşabilir; insanlarda genellikle temas edilen bölgede yuvarlak, kırmızı, kaşıntılı lekeler görülür ve tedavi edilebilir. Mantar sporları ortamda uzun süre kalabildiği için veteriner hekimin tedavisine ek olarak ev temizliği de önemlidir.

Olası belirtiler

• Yuvarlak, sınırlı tüy dökülmesi
• Pullanmış veya kabuklu deri
• Özellikle baş, kulak ve bacaklarda lezyonlar
• Bazen hiç belirti olmaması

Korunma: Yeni gelen kedileri bir süre ayrı tutmak, ortak tarak ve yatakları temizlemek ve kediye dokunduktan sonra el yıkamak bulaşmayı azaltır.

Ayrıntılı bilgi: Kedilerde Tüy Dökülmesi Nasıl Azaltılır? Normal mi, Hastalık mı?

Uyuz (Notoedres cati, kedi uyuzu, notoedrik uyuz)

Deriye yerleşen akarların yol açtığı, çok kaşıntılı ve oldukça bulaşıcı bir deri hastalığıdır. Genellikle kulak kenarlarından başlayıp yüz ve boyna yayılır. İnsanlarda geçici, kaşıntılı deri lezyonlarına yol açabilir; kedi tedavi edildiğinde bu durum genellikle kendiliğinden geçer.

Olası belirtiler

• Şiddetli kaşıntı
• Kulak kenarlarında kabuklanma
• Yüz ve boyunda tüy dökülmesi
• Kalınlaşmış, kırışık deri

Korunma: Hasta kediyi diğer hayvanlardan ayırmak ve evdeki tüm temaslı hayvanları veteriner hekime kontrol ettirmek yayılmayı önler.

Ayrıntılı bilgi: Kedilerde Tüy Dökülmesi Nasıl Azaltılır? Normal mi, Hastalık mı?

Diş rezorpsiyonu (FORL, rezorptif diş lezyonu, boyun lezyonu)

Diş dokusunun vücut hücreleri tarafından giderek yıkılıp emildiği, kedilerde oldukça yaygın ve ağrılı bir diş hastalığıdır. Nedeni tam olarak bilinmez ve yaşla birlikte sıklığı artar. Lezyonlar çoğu zaman dişeti hizasında başlar; tanı için veteriner hekim ağız muayenesi ve diş röntgeni kullanır, etkilenen dişin çekilmesi en sık uygulanan tedavidir.

Olası belirtiler

• Mamayı çiğnemeden yutma
• Yumuşak mamayı tercih etme
• Çene titremesi
• Salya veya mamayı ağızdan düşürme
• Dişeti hizasında pembe-kırmızı leke

Korunma: Bilinen bir korunma yolu yoktur; düzenli ağız kontrolleri erken fark edilmesini sağlar.

Ayrıntılı bilgi: Yaşlı Kedi Bakımı

Diş taşı ve dişeti iltihabı (Gingivitis, periodontal hastalık, diş plağı)

Diş yüzeyinde biriken bakteri plağı zamanla sertleşerek diş taşına dönüşür ve dişetinde iltihaba yol açar. Tedavi edilmezse diş çevresi dokular ve kemik zarar görerek diş kaybına neden olabilir. Diş taşı temizliği ve ağız muayenesi veteriner hekim tarafından genel anestezi altında yapılır.

Olası belirtiler

• Ağız kokusu
• Dişlerde sarı-kahverengi birikinti
• Kızarık, kanayan dişeti
• Tek taraflı çiğneme veya mamayı düşürme

Korunma: Kediyi küçük yaştan diş fırçalamaya alıştırmak ve yılda en az bir kez ağız kontrolü yaptırmak plak birikimini sınırlar.

Stomatit (Kronik gingivostomatit, FCGS, ağız iltihabı)

Dişeti ve ağız içi dokuların şiddetli ve uzun süreli iltihaplanmasıdır; kedide yeme içmeyi zorlaştıracak düzeyde ağrıya yol açabilir. Nedeni tam bilinmese de bağışıklık sisteminin dişlerdeki plağa aşırı tepki vermesi ve calicivirüs gibi etkenler üzerinde durulmaktadır. Tedavi uzun soluklu olabilir ve veteriner hekim tarafından planlanır.

Olası belirtiler

• Çok kırmızı, şiş ve kanayan dişeti
• Yoğun ağız kokusu
• Salya
• Ağrı nedeniyle yemek yiyememe ve kilo kaybı
• Ağzını patisiyle ovalama

Mastitis (Meme iltihabı)

Emziren kedilerde meme bezlerinin çoğunlukla bakteriyel olarak iltihaplanmasıdır. Etkilenen meme şiş, sıcak ve ağrılı olur; anne kedi yavrularını emzirmek istemeyebilir. Hem anne hem de yavruların sağlığı etkilenebileceğinden veteriner hekime başvurulmalıdır.

Olası belirtiler

• Şiş, sert, sıcak ve kızarık meme
• Ağrı nedeniyle emzirmeyi reddetme
• Ateş ve halsizlik
• Sütün renginde değişiklik
• Yavrularda yeterli kilo alamama

Korunma: Doğum yeri ve yatak alanının temiz tutulması ve memelerin düzenli kontrol edilmesi erken fark etmeyi sağlar.

Ayrıntılı bilgi: Hamile Kedi Bakımı ve Doğum

Acil Pyometra (Rahim iltihabı, rahimde irin birikmesi)

Kısırlaştırılmamış dişi kedilerde, genellikle bir kızgınlık döneminin ardından rahimde irin birikmesiyle gelişen ciddi bir enfeksiyondur. Rahim ağzı açıksa vajinadan akıntı görülebilir; kapalıysa akıntı olmaz ve kedi çok daha hızlı kötüleşir. Hayatı tehdit edebildiği için acil veteriner müdahalesi gerekir.

Olası belirtiler

• Vajinadan irinli veya kanlı akıntı
• Çok su içme ve sık idrar
• Karında şişlik
• Halsizlik ve iştahsızlık
• Kusma

Korunma: Üreme planlanmayan dişi kedilerin kısırlaştırılması pyometrayı önler.

Ayrıntılı bilgi: Kedi Kısırlaştırma Rehberi · 7/24 açık veteriner

Bilişsel işlev bozukluğu (Kedi bunaması, kedi demansı, CDS)

Yaşlı kedilerde beyindeki yaşa bağlı değişikliklerle ortaya çıkan, insanlardaki bunamaya benzeyen ilerleyici bir durumdur. Belirtiler genellikle on yaş civarı ve sonrasında fark edilir. Hipertiroidi, yüksek tansiyon ve eklem ağrısı gibi hastalıklar benzer belirtilere yol açabildiği için önce veteriner hekim muayenesiyle bu nedenler dışlanmalıdır.

Olası belirtiler

• Gece yüksek sesle miyavlama
• Evde yolunu kaybetme, boşluğa bakma
• Uyku düzeninde değişiklik
• Kum kabı dışına tuvalet yapma
• Sahibiyle etkileşimde değişiklik

Korunma: Rutini korumak, eşyaların yerini değiştirmemek ve kediyi oyunla zihinsel olarak aktif tutmak uyum sağlamasına yardımcı olur.

Ayrıntılı bilgi: Yaşlı Kedi Bakımı · Kedim Neden Sürekli Miyavlıyor? Altında Yatan 8 Neden ve Çözümleri

Osteoartrit (Eklem kireçlenmesi, dejeneratif eklem hastalığı)

Eklem kıkırdağının zamanla aşınmasıyla oluşan, ağrılı ve ilerleyici bir eklem hastalığıdır; yaşlı kedilerde oldukça yaygındır. Kediler ağrıyı gizlediği için belirtiler çoğunlukla davranış değişikliği olarak görülür ve 'yaşlandı' diye gözden kaçabilir. Veteriner hekim ağrı yönetimi ve yaşam alanı düzenlemeleriyle kedinin yaşam kalitesini artırabilir.

Olası belirtiler

• Yükseğe zıplamaktan kaçınma
• Merdiven inip çıkmada zorlanma
• Kum kabı dışına tuvalet yapma
• Tüy bakımının azalması
• Daha az oyun ve hareket

Korunma: İdeal kiloyu korumak eklemlerdeki yükü azaltır; yaşlı kediye alçak kenarlı kum kabı ve kolay ulaşılan dinlenme alanları sağlanmalıdır.

Ayrıntılı bilgi: Yaşlı Kedi Bakımı · Kedim şişman mı?